Vrienden van de poëzie – Guido van Heulendonk

0
Vrienden van de poëzie - Guido van Heulendonk

Deze rubriek is gegroeid tijdens de eerste lockdown. Dat is ook zo met het nieuwe boek van Guido van Heulendonk. 'Vrienden van de poëzie' heet het, met vier verhalen die hij subtiel aan elkaar linkt in zijn prachtige stijl en zijn zuivere taal. Het gegeven is origineel, ontstaan op een planeet die op slot gaat door de opmars van corona. Men verlaat de woonst slechts om proviand aan te vullen.

In ‘Vrienden van de poëzie’ ontvangen vier mensen uit verschillende middens een kettingbrief waarin telkens een ander gedicht centraal staat. Er actief aan meewerken zou de verloren wereld herstellen en mensen weer bij elkaar brengen. Elkaar besmetten met poëzie in plaats van met een virus, lijkt de boodschap. Virussen zijn evenwel onvoorspelbaar, deze boodschappen eveneens, dat ondervinden ook deze vrienden. We laten de auteur een en ander toelichten …

In maart 2020 ging België in lockdown voor de coronadreiging. Opeens zat iedereen opgesloten in huis of appartement. Spoedig ontstonden allerlei initiatieven om de sociale cohesie niet verloren te laten gaan. Er werd ‘s avonds gezongen en geapplaudisseerd voor de mensen in de zorgkring, artsen, verpleegkundigen, het zorgpersoneel. Op een dag zat er een kettingmail in mijn e-box, met als onderwerp de kracht van poëzie. De mail begon met de aanspreking ‘Beste vrienden en vriendinnen’. Het opzet was om via het rondsturen van gedichten de – citaat: ‘stille kracht van poëzie’ – over het land te verspreiden om zo het isolement te doorbreken. Een mooi initiatief, dacht ik: mensen weer dichter bij elkaar brengen, want is poëzie niet daarvoor precies uitgevonden, om als een virus van mens tot mens te springen en iedereen aan te steken met de warmte van de verbondenheid? Kortom, ik deed mee, en stuurde een gedicht de wereld in. Niet lang daarna kwam dezelfde mail terug met hetzelfde verzoek. En daarna nog eens en nog eens, tot gedichten verzenden een bijna dagelijks karweitje werd dat zijn appeal verloor. En ik bijna, indien niet zonder gedichten, dan toch zonder contacten kwam te zitten, die ik nog niet had verblijd met mijn stille poëtische boodschap. Dat kan dus ook, dacht ik, gedichten die aan het woekeren gaan, ook weer als een virus. Meer heeft een schrijver niet nodig om een verhaal te voelen ontstaan over de periferie van de dagelijkse realiteit, wat toch bij uitstek de biotoop van literatuur is. Een verhaal over neveneffecten, ontsporing, onvoorziene en onbedoelde gevolgen van goedbedoelde ondernemingen, het oeroude thema dus, dat al de basis vormde van de Griekse tragedies.’

Het thema is actueel, het virus staat centraal. Van Heulendonk lezen is een literair avontuur. Zonder daarom harde standpunten in te nemen of zich aan wetenschappelijke ontledingen te wagen, schetst hij een beeld van het menselijke gedrag tijdens de pandemie, met het virus als katalysator. De auteur koppelt intelligentie aan een hoge dosis empathie en het vernuft om fraaie zinnen en paragrafen met schetsen van zijn personages op de juiste momenten af te wisselen met hun daadkracht. Noodlot, weemoed, angst, realiteit en pure hilariteit zijn nauw met elkaar verbonden, al is het omdat het leven een waaier aan gevoelens in zich heeft. Je maakt kennis met de personages, en gaandeweg vraag je je af wat er met hen scheelt. Ze twijfelen aan zichzelf en aan anderen, worstelen met onverwerkte trauma’s, en hun mysteries leiden naar verrassende plots. De nieuwsgierigheid naar het gedicht dat hen lokte, wordt ook gewekt, noem het op dat vlak een beetje Spielerei met woorden, verzen en namen, finesse ook, al moet je heus geen poëzieliefhebber zijn om hier volop van te kunnen genieten.

Van Heulendonk – ‘Ik schreef ‘Trisha’, het wedervaren van een man in lockdown die via een kettingmail uitgenodigd wordt vriend van de poëzie te worden en om troost te helpen verspreiden, maar die hierdoor hopeloos op zichzelf en zijn verleden botst. Toen het verhaal af was, bleef het thema mij achtervolgen. Poëzie waarvan iedereen doorgaans alleen in positieve, romantische zin denkt, dit keer als koevoet voor ontwrichting. Hoe gedichten het bestaan van mensen ook kunnen binnendringen om er in plaats van ontroering en verheffing, ontreddering te veroorzaken. Er volgden nog drie verhalen, allemaal over mensen in lockdown, die allemaal zo’n kettingmail ontvangen en achteraf met verbijstering naar de gevolgen staren. Vier verhalen die afzonderlijk kunnen bestaan, maar toch onmiskenbaar een geheel vormen en via diverse kruisbestuivingen op elkaar inhaken, zoals de flaptekst zegt: ‘mutanten van hetzelfde eigenzinnige organisme’. Een verhalenroman als het ware, met vier novellen als evenvele hoofdstukken. Zo ontstond ‘Vrienden van de poëzie’, geen boek over de lockdown, maar een boek gegroeid uit de lockdown, organisch, een beetje tot mijn eigen verbazing. Een van de vele verrassingen waarmee deze vreemde tijden ons telkens weer confronteren.’

‘Vrienden van de poëzie’ is het veertiende boek van Guido van Heulendonk, zijn tiende al bij De Arbeiderspers. Een absolute aanrader!

Vrienden van de poëzie Guido van Heulendonk De Arbeiderspers SBN : 9789029545112 Uitvoering: paperback 208 pagina's

Geen posts om weer te geven

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here