Trager leven

0

Eigenlijk moeten wij jaloers zijn op de leeuw. Hij voert de hele tijd niets uit. Ligt gezellig op zijn rug, slaapt urenlang, beweegt hooguit om aan de tafel te gaan die voor hem gedekt werd of om te vrijen. Onze naaste voorouders, de jagers-verzamelaars besteedden dagelijks maar enkele uren aan het verzamelen en klaarmaken van voedsel en hielden veel tijd over voor elkaar. In de Bijbel is Christus niet bepaald een harde werker: Hij roemt de prachtige leliën in het veld, die noch arbeiden noch spinnen.

Luieren is in het dierenrijk een verstandige keuze om energie te besparen en veiliger te leven, maar in de huidige menselijke wereld een hoofdzonde. Vele filosofen denken echter dat wij die negatieve kijk moeten bijstellen. Lui zijn, nietsdoen, lanterfanten en lummelen beleven inderdaad een comeback. Nietsdoen is volgens sommige geleerden één van de belangrijkste dingen in het leven: te weinig “nietsdoen” blijkt schadelijk voor ons vermogen om na te denken en te fantaseren. Als we het lummelen in ere willen herstellen, botsen we op een oud zeer: het harde werken. Dit debat heeft dus altijd bestaan, maar is nu actueler dan ooit, omdat steeds meer mensen zich gevangen voelen in de ratrace. Kinderen kunnen zich vandaag niet meer vervelen, zeggen sommige professoren. Inderdaad, internet en alle mogelijke digitale speeltjes maken het onmogelijk. Interessant is dat de zogenaamde millenials spontaan méér willen in het leven dan alleen werk. Er wordt veel geklaagd dat men niet meer op hen kan rekenen, dat ze lui zijn, maar misschien herstellen zij nu net een evenwicht dat wij kwijt zijn …

Verminderde autonomie, burn-outs, slapeloosheid, hoge stress en extreme eenzaamheid illustreren dat onze werklogica het leven domineert. Zelfs ontspanning kost vandaag inspanning. Time is money: hoe intenser en sneller de tijd benut wordt, hoe meer geld hij vertegenwoordigt, maar hoe hoger de menselijke prijs die ervoor betaald moet worden. Werken is en blijft des mensen, maar te hard werken is een moderne ziekte. Lummelen zou een correctie moeten zijn op zo’n doorgeschoten plichtsbewustzijn. Ergens ervaren we nietsdoen instinctief als onnatuurlijk. Ons lichaam is immers vanuit de evolutie gebouwd op beweging en ons brein staat zo goed als nooit stil, op die weinige uren slaap die we hebben na. We zijn vooral graag bezig. Zelfs een geestelijke activiteit zoals een boek lezen, wordt algauw negatief als nietsdoen geklasseerd.

Als we overdag (liefst tussen 12 en 15 uur ’s middags) even indutten, vertraagt onze hartslag en gaat de bloeddruk naar beneden. We maken minder adrenaline aan, waardoor we vanzelf rustiger worden. Door dat adrenalinepeil te doen dalen, lopen we minder risico op een hartinfarct, een beroerte of hartritmestoornissen. Door te dagdromen, te tuinieren of in het park te wandelen, komen onze hersenprocessen tot stilstand en zo vinden wij soms, al niksend, een oplossing voor een probleem. Geleerde neurologen trachten mensen te “deconnecteren”: men vraagt ze wat hen energie geeft en waarvan ze bijvoorbeeld genieten. Hun kleinkinderen? Een bad? Een romannetje? Doen dan! Lummelen kan tot creativiteit leiden, misschien vooral in de kunst en de wetenschappen. Het onderscheid tussen luiheid, lummelen en traagheid is niet makkelijk te maken. De hier bedoelde luiheid heeft een lummelend en dagdromend karakter. Traagheid inbouwen in de dagelijkse bezigheden – slapen, koken, lezen, eten, praten – zorgt voor meer levenskwaliteit en duurzaamheid en voor minder stress en alles wat daaraan gerelateerd is.

Meer luiheid inbouwen betekent fundamenteel op grondige wijze nadenken over wat meer of minder belangrijk is in het leven. Het is, kortom, een vorm van levenskunst. Persoonlijk kan ondergetekende vanavond bijvoorbeeld aan een artikel of publicatie werken, want daar is in zijn beroepswereld altijd veel vraag naar. Of hij kan bij zijn oude moeder op bezoek gaan of bij zijn vriend die ernstig ziek is. Wat telt het meest op lange termijn?

dr. apr. Paul Nijs

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here