Home Topics Maatschappelijk Pesten – ruwe sociale zeden

Pesten – ruwe sociale zeden

0
Pesten - ruwe sociale zeden

De aandacht voor pesten neemt gestaag toe. En dat is noodzakelijk aangezien de soms pijnlijke en zelfs langdurige gevolgen voor het slachtoffer. Wat is er aan de hand en wat is eraan te doen? Met enkele inzichten in menselijke ontwikkeling en gedrag wordt dit misschien iets duidelijker.

Niemand wint bij pesten

Oorzaken

Recent verscheen in de pers een verslag van een onderzoek in het Verenigd Koninkrijk: "Pesters hebben kleinere hersenen". De hersenschors in de voorste delen van de hersenen is duidelijk minder dik. Dat deel van ons brein staat voor zelfcontrole en bewust gedrag. Bovendien is vrij duidelijk dat erfelijke factoren meespelen. Niet iedereen heeft dezelfde natuurlijke begaafdheden.

Sommigen beweren dat 70% van het pestgedrag erfelijk bepaald is, maar laten we niet vergeten dat ook de opvoeding een invloed heeft op de ontwikkeling van dat deel van de hersenen. Hoe meer emotionele druk er op een kind wordt uitgeoefend, hoe meer de ontwikkeling van dit hersengebied wordt afgeremd. Tegelijk wordt het emotioneel gestuurde deel of het reflexbrein sterker ontwikkeld. Kinderen die het slachtoffer zijn van pesten, zouden dus, in geval van erfelijke beperking, nog sneller ontwikkelen tot pesters. Uiteraard speelt ook de omgeving een rol. In een cultuur met veel persoonlijke concurrentie en agressiviteit zal pesten eerder getolereerd en zelfs aangemoedigd dan ontmoedigd worden.

Pesten legt duidelijk de basis voor agressief gedrag en conflicten. De slachtoffers zullen op een bepaald moment terugslaan en het is prijs! Bevolkingsgroepen die vernederd werden, worden nadien misschien wel pesters en lokken daardoor conflicten uit.

Jongeren

Kinderen en jongeren zoeken hun plaats in de wereld. Een relatief zwak zelfbeeld (opvoeding!) vertaalt zich in timide en onzeker gedrag. Dat is prooi voor pesters. Zij hebben hetzelfde probleem, maar pakken dat agressief aan, mogelijk omdat ze empathisch zwakker zijn. Ze willen groter zijn door anderen kleiner te maken.

Aanpak: normeren, disciplineren en mentaliseren

Steeds meer scholen gebruiken de Finse Kiva-methode om pesten tegen te gaan. Deze methode stimuleert het collectieve bewustzijn dat pesten ongewenst gedrag is. Dat is werken aan cultuur. Men maakt duidelijk dat de sociale normen anders liggen en neemt daarenboven initiatieven om positievere relaties te stimuleren, zoals complimenten geven e.d. Zelfs het creëren van stilteplekken tijdens speeltijden draagt ertoe bij om dat wilde reflexbrein te kalmeren in plaats van te stimuleren. Brede sensibiliseringsacties beogen hetzelfde: normgevoel ontwikkelen.

Disciplineren is verwijzen naar de normen op het juiste moment. Hoe sterker de normen zijn, hoe eenvoudiger het wordt om corrigerend op te treden. Sterk is hier: zichtbaar en algemeen aanvaard. Met een simpele herinnering krijg je dikwijls de nodige correctie, maar leerkrachten en leiders in het algemeen moeten het wel doen! Ze moeten zich bovendien onthouden van straffen. Straffen is een uiting van macht, waarvan de pester het slachtoffer wordt. Dat versterkt alleen het minderwaardigheidsgevoel en heeft dus eerder een tegengesteld effect. De uitdaging is om het gedrag te stoppen met verwijzing naar de norm, zonder de pester als persoon te (k)raken.

Mentaliseren is een sterke bijdrage aan de oplossing op langere termijn. Opvoeders en begeleiders gaan in gesprek met de pester. Ze gaan op zoek naar drijfveren en geven inzicht: enerzijds een positief zelfbeeld versterken en anderzijds het inzicht geven dat ander gedrag meer loont. Dat is niet evident, want pesters liggen goed in de groep door hun stoer gedrag. Anderen hebben immers hetzelfde individuele zoekgedrag en kijken op naar voorbeelden van geslaagde vechters.

Besluit

Met sensibiliseren alleen komen we er niet, maar het is wel een goede start. Een belangrijke rol is weggelegd voor begeleiders en opvoeders. Het is voor sommige pesters een werk van lange adem. Menselijke ontwikkeling stimuleren in plaats van plegers te onderdrukken is de belangrijkste uitdaging en dit uiteraard zonder stilzwijgende aanvaarding van het foute gedrag.

Mensen uitlachen is pesten. Ook als je iedereen uitlacht zoals met carnaval. Dat zegt dan veel over de eigen sociale zeden.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here