Mythe

0

Bij dit oorspronkelijk Griekse woord, ontvouwen zich meteen leerzame verhalen vol goden en helden: de doos van Pandora, de hiel van Achilles, de rots van Sisifus. Ze passen in de ‘mythologie’, verbonden aan elke cultuur. Het verbaast ons niet dat de Vikings, King Arthur en zelfs Cleopatra in de mand van de mythes belandden en dat onze Pieter-Jan tijdens een uitzonderlijke move op de PlayStation het woord “mythisch” uitroept. Een voorafspiegeling van de klassieke talen die hij vanaf september zal studeren? Woordbetekenis wordt verbreed, uitgehold, gedevalueerd en we verkiezen P-J’s kreet boven volkse synoniemen voor geslachtsorganen. Onze geschiedenisboeken worden tot de rand gevuld met feiten, maar ook met verhalen en interpretaties die men rustig ‘mythes’ noemt. Historici en culturele antropologen aarzelen niet, die te doorprikken.

Op een weiland, begrensd door een rivier, een beek en de muren van de West-Vlaamse stad Kortrijk, versloegen Vlaamse voetknechten op 11 juli 1302 het ridderleger van de Franse koning Filips de Schone. De veldslag werd algauw de “Guldensporenslag” genoemd, omdat de overwinnaars de vergulde sporen van de gesneuvelde Fransen ophingen in de hoofdkerk van Kortrijk. Een journalist van NRC rakelde 1302 op als “De mythe van de modderbrij”, wegens de beperkte draagwijdte van het feit. De overwinning was te danken aan de domheid van de Franse ridders, die in hun stormloop over een beekje sprongen, waarna hun paarden in de modderbrij door de knieën gingen. Voor ze overeind gekrabbeld waren, werden ze afgemaakt door de Vlaamse goedendags. Op de overwinning volgden een reeks smadelijke nederlagen die niemand vernoemt en de strijd voor de Vlaamse identiteit was relatief, doordat de graaf van Vlaanderen zelf Frans sprak en ook Walen meevochten.

De Vlaamse Beweging recupereerde 1302 echter als symbool en lanceerde het als een mythische strijd tegen de eeuwige vijand, de Franstalige wereld. De Guldensporenslag hoorde thuis in het gefrustreerde Vlaams-nationalisme. Mythes worden dus gecreëerd. Wie de recente D-day-herdenkingen heeft gevolgd, merkt dat de mythe van de landing in Normandië nog steeds stevig standhoudt en doelbewust wordt gevoed. De geallieerde troepen, vooral onder impuls van de V.S., schonken ons vrijheid, democratie en welvaart. So they say. Het was echter de Sovjet-Unie die helemaal alleen twee derde van het Duitse leger versloeg. Daarover wordt met geen woord gerept. De helden van juni 1944 zouden zonder de Russen nooit in hun opzet geslaagd zijn. Deze en andere mythes worden door historicus Jacques Pauwels ontsluierd.

De auteur ontnuchtert ons nog meer door zijn statement dat oorlogen -vanaf de Franse Revolutie t.e.m. de Tweede Wereldoorlog– niet de strijd voor de vrede beogen. Ze waren een ontsnappingsroute en belichamen de strijd van de upper class tegen revolutie, democratische inspraak en maatschappelijke verandering. Mythes, niet meer dan volksbedrog, zijn essentieel voor oorlogsvoering. Onder de vlag van een of andere strijd voor democratie en mensenrechten, begon de elite oorlogen, om nakende en bedreigende revoluties in de kiem te smoren en participatie in te dijken. Daar ging het voor de toplagen altijd over. Dat konden zij uiteraard niet zomaar vlakaf zeggen en daarom waren mythes zo essentieel. “De mythes moeten de gewone mens mobiliseren om tegen zijn medestanders in een ander land te gaan vechten, terwijl de elite achter de linies over de frontlijn heen deals blijft sluiten.”

Marc van Riel

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here