Doodsvluchten

0

De lijst van oorlogsmisdadigers, veroordeeld in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog is lang. Figuren als Eichmann, Barbie en Göring slepen een onvergeeflijke en onbegrijpelijke flard geschiedenis met zich mee. Samen met honderden anderen maakten ze zich schuldig aan massale genocide. De feiten deden zich lang geleden voor. De meesten zijn dan ook overleden; anderen pleegden zelfmoord; sommigen worden nog altijd internationaal gezocht. Oorlogsmisdaden lijken een universeel fenomeen. Waarom werden anders het Joegoslaviëtribunaal, het Internationaal Strafhof in Den Haag en het Rwandatribunaal opgericht?

Wat ons altijd al aangreep, is het smartelijke verhaal van de doodsvluchten. Argentinië, 1977 tot 1979, de dictatuur van president Jorge Videla. In die jaren vertrokken elke woensdag vliegtuigen vanaf Buenos Aires Airport voor een vlucht boven de oceaan. Ze scheerden laag boven het wateroppervlak en bleven uit het zicht van de radar. Aan boord: telkens enkele officieren en een twintigtal gevangenen, vermeende communisten en vakbondsleden, maar ook studenten en zelfs middelbare scholieren. Ze werden uitgekleed, bewusteloos gespoten, aan elkaar geketend en uit het vliegtuig geworpen, waarna ze verdronken. De oceaan was hun eindbestemming.

Kidnapping, marteling en moord waren voor de junta bekende instrumenten. Doodsvluchten voerden de mensen af, opgesloten op verdenking van disloyauteit aan het regime, uit de volgestouwde militaire hogeschool in de hoofdstad. Volgens de betrokken officieren werden zeker 5000 slachtoffers op die manier afgemaakt. Een officiële commissie schatte evenwel in 1983, nadat Videla was opgestapt, dat de praktijken van de junta in het totaal niet minder dan 30.000 doden hadden geëist. Tijdens de dictatuur konden mensen zomaar op straat worden doodgeschoten. Het regime pakte baby’s af van zogenaamde communisten en stond hen voor adoptie af aan militaire echtparen. De politie en militairen reden rond in Ford Falcons zonder nummerplaat; zo waren ze niet te traceren.

De doodsvluchten kwamen opnieuw in het nieuws door de publicatie van de autobiografie “Acht jaar onterecht vast” van de Nederlands-Argentijnse ex-piloot Julio Poch. Die werd in 2017 door een Argentijnse rechtbank vrijgesproken van betrokkenheid bij de doodsvluchten. In het boek vertelt hij hoe hij “in zo’n nachtmerrie verzeild geraakte” en hoe hij zijn dagen in de gevangenis sleet. Poch, die vanaf 1988 voor Transavia vloog en in 1995 de Nederlandse nationaliteit aannam, zou in 2003 op Bali tegen toenmalige collega’s hebben gezegd, dat hij had meegewerkt aan de doodsvluchten. Hij werd in 2009, vlak voor zijn pensionering, gearresteerd in Spanje. Dat land leverde hem uit aan Argentinië, waar hij 2990 dagen in de gevangenis doorbracht. Uiteindelijk gunde ook de publieke opinie Poch het voordeel van de twijfel.

Van levenslange gevangenisstraf tot vrijspraak, op basis van de veroordeling van die ‘collega’s’ voor meineed. Wat ‘collega’s’ met leugens kunnen veroorzaken … Maar vooral: hoe creatief extreemwreed machthebbers kunnen omspringen met tegenstanders: doodsvluchten. Hoe kom je erbij? Mensen met een andere politieke opvatting, geloofsovertuiging, origine, huidskleur wordt het leven onmogelijk gemaakt. Het is van alle tijden, het gebeurt overal. Zullen we met verbetenheid marsen organiseren om de grootst mogelijke verdraagzaamheid, de sterkst mogelijke democratie en de krachtigste medemenselijkheid te propageren?

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here