De calvarietocht van Jan de Lichte

0

Toen de gevierde auteur Louis Paul Boon in 1979 overleed, was niet alleen de schrijversgilde in rouw. De auteur van Daens, De Kapellekensbaan en een tachtigtal andere titels, had in zowat alle kringen zijn fanclub. Hij was dan ook op vele terreinen binnen ‘schrijfwerkerij’ actief: poëzie, novellen, romans, cursiefjes, kunst- en literaire werken en pornografie. Hij verheerlijkte het vrouwenlichaam op voyeuristische wijze. In juni 1986 – zeven jaar na zijn overlijden – wekte een tentoonstelling van de ‘Fenomenale Feminateek’ van Boon ophef. De tentoonstelling bestond uit een collectie vrouwelijk naakt en moest overal op bevel van de burgemeester door de politie afgesloten worden.

Aan het grootste deel van het werk van Louis Paul Boon liggen autobiografische feiten aan de basis. Zo ook zijn boek ‘De bende van Jan de Lichte’, een bijna biografisch verhaal over de beruchte struikrover uit de 18de eeuw. Zoals het meer gebeurt met romanbandieten (Robin Hood, Captain Blood, The Godfather & co) is het vaak moeilijk het gedrag van deze criminelen niet sympathiek voor te stellen. Dat is ook het geval met Jan de Lichte. De man was een onvervalste crimineel en bendeleider, die, gedreven door armoede, voornamelijk uitblonk door plunderingen, diefstallen, rooftochten, overvallen en uiteindelijk ook moord, een Clyde zonder Bonnie.

Het verhaal van Jan de Lichte speelt zich af op de achtergrond van de Oostenrijkse Successieoorlog (18de eeuw). De Franse troepen vielen de Oostenrijkse Nederlanden binnen en de mannelijke bevolking werd verplicht dienst te nemen in het Franse leger. Jan de Lichte groeide uit tot een angstaanjagende roverhoofdman. Tijdens zijn korte leven (van 25 jaar) verwierf hij een reputatie met Hollywoodallures, hoewel zijn daden verwerpelijk waren, maar dat is zo bij alle sympathieke criminelen. Het waren harde, verschrikkelijk brutale tijden, waarbij misdadigers slechts heel kort gevangengezet werden en haast dezelfde dag of ’s anderendaags geëxecuteerd werden. Het lot van Jan de Lichte was nog vreselijker. Op 14 november 1748 werd hij door radbraken geëxecuteerd. Zijn straf diende als afschrikking voor iedereen die door de daden van Jan de Lichte geïnspireerd zou worden.

Hij verdient een standbeeld

Na de dood van Louis Paul Boon wilde het Louis Paul Boon Genootschap de schrijver eren met een standbeeld. Beeldhouwer Roel D’Haese kreeg de opdracht een beeld te maken. Er was evenwel onenigheid bij familie en kennissen over de persoon van Louis Paul Boon en de beeldhouwer besloot dan maar een beeld te maken van drie meter hoog van Jan de Lichte, het hoofdpersonage van naar zijn opvatting de belangrijkste roman van Boon. Het was de start van een lijdensweg.

Het was de bedoeling van Roel D’Haese en van Hugo Claus om het standbeeld ter ere van Louis Paul Boon een ereplaats te geven op de Grote Markt in Aalst, maar de Aalsterse gemeenteraad zag een beeld van een misdadiger niet zitten op hun fiere marktplaats. De vraag werd gesteld aan Zottegem (geboorteplaats van Jan de Lichte), maar ook daar was men niet bereid een misdadiger te eren. Ten slotte kwam het beeld, in afwachting van een geschiktere plaats, terecht in het openluchtmuseum Middelheim in Antwerpen, weg van de toevallige voorbijgangers en van mogelijke verheerlijking.

Kort na de inhuldiging van het nieuwe justitiepaleis in Antwerpen (het Vlinderpaleis) kwam men op de idee om het beeld van Jan de Lichte op het plein voor het justitiepaleis te plaatsen. De symboliek van een misdadiger die voor een rechtbank staat, kon men wel verantwoorden.

Wanneer komt de tv-serie in beeld?

In 2016 startte VTM met de opnamen van een tiendelige tv-serie, op basis van de lotgevallen van de bende van Jan de Lichte. Er werden topacteurs aangetrokken, waaronder Matteo Simoni (als Jan de Lichte), maar ook Tom Van Dyck, Charlotte Timmers, Bruno Vanden Broecke en Ruth Beekmans bijvoorbeeld. De regie is in handen van Robert Pront en Maarten Moerkerke. De première van de serie had plaats op het Film Fest Gent in 2018. Iedereen ging ervan uit dat het niet lang meer zou duren voor de serie ook op antenne zou gaan. Ook tijdens de voorstelling van het najaar 2019 is geen spoor te bespeuren van de serie op het uitzendschema.

De volgende keer dat je voorbij het nieuwe justitiepaleis wandelt, weet je wie die merkwaardige vogelverschrikker is die voor de ingang van deze rechtbank prijkt.

Frank Blatt

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here